Συνεδρίαση Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου, με θέμα ημερήσιας διάταξης την ενημέρωση των μελών της Επιτροπής από τον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Βασίλειο Κικίλια, σύμφωνα με το άρθρο 36§5 του Κανονισμού της Βουλής, σχετικά με το συμβάν της 3ης Φεβρουαρίου 2026 στη Χίο.

Πρωτολογία Βουλευτή Χίου Σταύρου Μιχαηλίδη

           Κύριοι Υπουργοί, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θέλω να ξεκινήσω εξ αρχής και να πω, ότι δεν είναι σωστό να επικαλούμαστε το συναίσθημα προκειμένου να δικαιολογήσουμε πράγματα που επιδέχονται κριτικής.

           Το δεύτερο που θέλω να σχολιάσω, πριν προχωρήσω σε κάποιες σκέψεις, είναι, ότι κανείς, μα κανείς, τουλάχιστον από τις τοποθετήσεις που έχω ακούσει εγώ στη Βουλή, αλλά και εκτός Βουλής, δεν έχει καταφερθεί κατά Στελεχών Του Λιμενικού Σώματος.

            Και αν υπάρχουν από πολιτικούς από αυτή την αίθουσα και από τα κόμματα, θα ήθελα κύριε Υπουργέ να τους κατονομάσετε. Αυτός που ομιλεί, κυρίως αναφέρομαι τώρα γιατί είμαστε σε μια ανοιχτή επιτροπή, είναι απόστρατος του Λιμενικού Σώματος. Άνθρωπος που έχει εμπλακεί δυστυχώς σε πάρα πολλά περιστατικά έρευνας – διάσωσης και ιδιαίτερα σε πάρα πολλά περιστατικά που έχουν σχέση με τη φύλαξη των συνόρων μας. Δυστυχώς, έχω περισυλλέξει πτώματα από αυτές τις διαδικασίες και συναισθάνομαι απόλυτα αυτούς τους, θα πω συναδέλφους μου, που εμπλέκονται. Αλλά θα κρίνω τον τρόπο που η πολιτεία τους εμπλέκει επιχειρησιακά και ότι θα μπορούσε να βελτιώσει τις συνθήκες ή την αποτελεσματικότητα αυτής της διαχείρισης.

Άρα, λοιπόν, μακριά από εμάς η όποια μομφή εργαλειοποίησης, εκμετάλλευσης και τα λοιπά, ότι προσπαθούμε με αυτό τον τρόπο να επηρεάσουμε την κοινή γνώμη υπέρ του πολιτικού φορέα που εκπροσωπούμε και όλα αυτά τα πράγματα.

Τι είχαμε; Είχαμε για άλλη μια φορά ένα περιστατικό προχτές που κατέληξε σε τραγωδία. Και αυτά τα περιστατικά κυρίες και κύριοι συνάδελφοι δεν είναι κάτι καινούργιο που πραγματικά μας καταλαμβάνουν εξαπίνης και απροετοίμαστους για το πώς θα διαχειριστούμε. Η πολιτεία, η Ελλάδα που πρέπει να έχει συνέχεια, διαχειρίζεται τέτοια περιστατικά από τη δεκαετία του 80. Από τον πρώτο πόλεμο Ιράν – Ιράκ, από το δεύτερο πόλεμο Ιράν – Ιράκ, από τον πρώτο πόλεμο του Κόλπου, τον δεύτερο πόλεμο του Κόλπου, μετά με την κρίση στη Συρία και εξακολουθεί και μέχρι και σήμερα. Άρα, μιλάμε για περιπτώσεις, για περιστατικά που διαχειρίζεται η χώρα μας μεταναστευτικών, παράτυπων, παράνομων, όπως θέλει ο καθένας να τα χαρακτηρίσει, τουλάχιστον τέσσερις δεκαετίες και πάνω. Ιδιαίτερα στις περιοχές που είναι κοντά στις ακτές της Τουρκίας που κατά μείζονα λόγο τα προηγούμενα χρόνια – τώρα παρατηρούνται και φαινόμενα να έχουμε εισροές και από άλλα σημεία της χώρας – ερχόταν από την Τουρκία.

Το γεγονός λοιπόν ότι κατέληξε ένα περιστατικό ακόμα, – είχε προηγηθεί αυτό της της Φολεγάνδρου με δεκάδες θύματα, της Πύλου λέγετε και για εκατοντάδες θύματα και τα λοιπά – σημαίνει ότι έγιναν λάθη. Ποια είναι τα λάθη και οι ευθύνες θα τα δείξει η δικογραφία όπως είπατε κύριε Υπουργέ. Συγκρατώ την θέση σας, ότι την πρώτη μέρα, τις πρώτες ώρες, που κατά σύμπτωση συζητιόταν στην Ολομέλεια της Βουλής ένα νομοσχέδιο για τη μετανάστευση εμείς θέλαμε να είστε εκεί. Είπατε ότι δεν μπορούσατε να είστε διότι είχατε τη διαχείριση του θέματος. Το συγκρατώ αυτό, αλλά πιθανά να σας ρωτήσω κάποια πράγματα στη συνέχεια.

Λέμε λοιπόν, ότι οι υποδομές μετά από τόσες δεκαετίες εμπειρίας διαχείρισης τέτοιων θεμάτων με οδυνηρές κάποιες φορές καταλήξεις, δεκάδες ανθρώπινες ζωές έχουν χαθεί. Είμαστε στο επίπεδο που πρέπει να είμαστε; Και αναφέρω ένα χαρακτηριστικό μόνο. Αυτό που θα πω έχει ξεκινήσει από την διακυβέρνηση του Συριζα με ερωτώντες υπουργούς της Νέας Δημοκρατίας, προκατόχους σας. Και αναφέρομαι στο Εθνικό Σύστημα Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Επιτήρησης, το λεγόμενο Ε.Σ.Ο.Θ.Ε..

                        Έχω εδώ στο φάκελο μου τέσσερις, πέντε ερωτήσεις προκατόχων σας βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας και μετέπειτα Υπουργών Ναυτιλίας προς τους τότε πολιτικούς προϊσταμένους του Υπουργείου Ναυτιλίας για το σύστημα αυτό, γιατί δεν προχωρεί. Και αναλάβατε εσείς το 2019 και έχουμε φτάσει στο 2026 και δεν έχει προχωρήσει βήμα. Διότι αν είχαμε ένα τέτοιο σύστημα ολοκληρωμένης θαλάσσιας επιτήρησης με ραντάρ, με κάμερες, με άμεση γνώση στο κλάσμα του δευτερολέπτου, τι ξεκινάει από τις ακτές που ξεκινούν οι διακινητές ή χωρίς διακινητές διακινούνται μετανάστες, θα είχαμε και τον χρόνο και τον τρόπο το πώς θα το διαχειριστούμε καλύτερα να μη φτάνουμε σε τέτοιες οδυνηρές καταστάσεις. Όχι μόνο δεν τα καταφέρατε. Χάσαμε και την χρηματοδότηση των 60 και πλέον εκατομμυρίων ευρώ που τώρα το κέντρο ελέγχου, το ΚΕΔ, που είχατε εξαγγείλει, ενώ εμπεριέχεται όλο αυτό το σύστημα που θέλετε τώρα να κάνετε μέσα στη δομή του ΕΣΟΘΕ, θα τα πληρώσει ο ελληνικός λαός.

Λέμε λοιπόν για ποιο λόγο αυτό το σύστημα δεν έχει ολοκληρωθεί μέχρι σήμερα; Δεν έχει ξεκινήσει και αφήνουμε όλο αυτό τον έλεγχο να γίνεται από στεριά και από τις θαλάσσιες περιπολίες που καταταλαιπωρούν, χωρίς να λαμβάνετε τη δέουσα μέριμνα γι’ αυτούς τους ανθρώπους που νύχτα μέρα, πέραν του ωραρίου, με όλες τις καιρικές συνθήκες, δουλεύουν. Έχει νοτιά, βγαίνουν τα περιστατικά. Γιατί απέναντι και πληροφορίες έχουν και βλέπουν. Διότι οι απέναντοι έχουν ολοκληρωμένο σύστημα θαλάσσιας επιτήρησης και δεν το έχουμε εμείς. Άρα, οργανωμένα επιχειρούν κι εμείς ανοργάνωτα προσπαθούμε στο σκοτάδι να τα αντιμετωπίσουμε. Διότι, αν δεν βλέπει ο επιφορτισμένος, εν προκειμένω λιμενικός, το τι γίνεται στη μεθόριο με ένα σύστημα πραγματικά ικανό να τον βοηθήσει, τελικά είναι στο σκοτάδι και η ποιοτική – σωστή – φύλαξη των συνόρων δεν υπάρχει. Και φτάνουμε στο σημείο που φτάνουμε.

Στο συγκεκριμένο θέμα. Εντοπίστηκε το οφθαλμοφανώς επικίνδυνο σκάφος που όπως όλοι λέτε ενώ ήταν χωρητικότητας 10 προσώπων, μετέφερε 40. Άρα, «φώναζε» ότι βρίσκεται σε απόλυτο κίνδυνο και είχε μπει στα χωρικά μας ύδατα. Υπάρχουν κανόνες εμπλοκής;

Οι κανόνες εμπλοκής λένε ότι όταν έχεις οφθαλμοφανώς μπροστά σου ένα επικίνδυνο ναυάγιο, είσαι από μακριά του, δεν είσαι δίπλα του, δεν το ενοχλείς, το αφήνεις για να μην πνιγούν. Αυτό λένε οι κανόνες εμπλοκής. Αυτό όντως ακολουθήθηκε; Το αποτέλεσμα τι λέει; Φτάνουμε στο σημείο να έχουμε 15 νεκρούς. Μπορεί να φτάσουμε και στους 16. Έχουμε δύο έγκυες που έχουν χάσει παιδιά. Έχουμε δεκάδες τραυματίες και ευτυχώς για τους υπόλοιπους που συνέτρεξαν έγκαιρα, όπως οι άνθρωποι του Λιμεναρχείου της Χίου, το νοσοκομείο και όσοι συνέτρεξαν και σώθηκαν οι υπόλοιποι. Ειδάλλως θα είχαν χαθεί και οι υπόλοιποι.

Άρα, λοιπόν, μακριά από εμάς μομφή ότι επιρρίπτουμε ευθύνες σε στελέχη που εμπλέκονται με αυτά τα πράγματα. Είναι πολιτικές οι ευθύνες και εκεί στεκόμαστε.

Λέμε, λοιπόν, ότι έχουμε τώρα αυτό το ναυάγιο. Κύριε Υπουργέ, θα ζητήσετε την ανέλκυση του σκάφους, γιατί μέχρι τώρα έχουν περάσει 3 – 4 μέρες και δεν έχει ακουστεί τίποτα γι’ αυτό το θέμα, που θα βοηθήσει την δικογραφία στο να καταφανεί ακριβώς, τι θα γίνει και τελειώνω με ένα τελευταίο.

 Το 2008, για ένα περιστατικό πάρα πολύ σοβαρό στην περιοχή, έτυχε να βρίσκομαι στη Χίο και μου ανέθεσε ο τότε Αρχηγός, εν υπηρεσία όταν ήμουν την διεύθυνση της επιχείρησης. Κάλεσα, παράλληλα με ότι εξελισσόταν για να αποφευχθεί  ένα ναυάγιο, όλη την ηγεσία του τόπου, πολιτικοί, υγειονομικοί, ό, τι, αστυνομίες κ.λ.π, για να συνδράμουν. Από το πρώτο δευτερόλεπτο που πληροφορήθηκα το θέμα, ουδείς στο Βουλευτή του τόπου έδινε, όχι λεπτομέρειες, ότι ούτε καν, σηκώνουν τα τηλέφωνα. Είναι συμπεριφορά αυτή;

 Τους έχετε απαγορεύσει να μιλάνε σε Υπηρεσίες στους Αξιωματικούς του Λιμεναρχείου και στο Διοικητή της περιοχής και κ.τ.λ. με τους Βουλευτές;

Είναι σοβαρό; Μα τι θα έκανα εγώ; Για να βοηθήσω, ήθελα ενημέρωση. Δηλαδή, που φτάσαμε;

Τελειώνω εδώ και θα προχωρήσω σε κάποιες ερωτήσεις αργότερα., αλλά ιδιαίτερα θέλω να μου πείτε και με αυτό τελειώνω. Εάν, ο Κανονισμός 656/2004, που αναφέρει με λεπτομέρεια, το τι κάνει οποιαδήποτε χώρα που έχει στην περιοχή της, εξέλιξη ενός τέτοιου συμβάντος, αν λήφθηκε υπόψη και αν όντως πάνω εκεί, βασίστηκε η όλη επιχείρηση της αντιμετώπισης του περιστατικού;  Σας ευχαριστώ πολύ.

Δευτερολογία Βουλευτή Χίου Σταύρου Μιχαηλίδη

Πολύ σύντομα θα υπενθυμίσω ότι περιμένουμε απαντήσεις, κύριε Υπουργέ, για το θέμα της ανέλκυσης, για τις κάμερες, που πρέπει να σας πω ότι αν υπήρχαν και λειτουργούσαν θα ήταν προς όφελος και για την προστασία των στελεχών που επιχείρησαν και για την αλήθεια βέβαια, θα υπηρετούσαν καλύτερα την αλήθεια.

Κύριε Υπουργέ, σε τέτοιες περιπτώσεις στο παρελθόν, ιδιαίτερα στο λιμενικό σώμα, στην πυροσβεστική, στην αστυνομία, όταν υπήρχαν τέτοια συμβάντα αμέσως μετά από κάποιες ώρες μετά τη συγκέντρωση των πρώτων στοιχείων συνέρχονταν μια συνέντευξη τύπου με ένα πολιτικό πρόσωπο, με τον αρχηγό και με τον διευθυντή του γραφείου τύπου και έδιναν τις πρώτες εξηγήσεις. Δεν το ακολουθήσατε. Θα ήθελα δε να σας πω, ότι η επιχείρηση αυτή που έγινε προχτές με αυτό το τραγικό αποτέλεσμα, συνέβη όχι σε πολεμική περίοδο, όπου ότι μπαίνει παράνομα, επιθετικά οφείλει το κράτος που δέχεται αυτή την απειλή, αυτή την αβεβαιότητα, ακόμα και να εκτελέσει και να σκοτώσει και να κάνει ότι θέλει. Σε ειρηνική περίοδο είμαστε και σε ειρηνική περίοδο, μας αρέσει ή δεν μας αρέσει, ακολουθούμε τα διεθνή όργανα, όπως είναι η SOLAS, όπως είναι η SUA, όπως είναι αυτό που ανέφερε ο κ. Καζαμίας, το πρωτόκολλο του Παλέρμο. Στο περιεχόμενο της Οδηγίας 656/14 όλα αυτά τα έχουμε υπογράψει, δεν είναι συμβάσεις και διεθνή όργανα τα οποία δεν τα γνωρίζουμε.  Άρα, οφείλουμε να τα ακολουθούμε.

Τι συνέβη; Τώρα επικαλούμαι και τη λογική σας. Εντοπίζει το λιμενικό σώμα με ένα παρατηρητήριο στεριάς, από ένα άλλο σκάφος, ένα σκάφος με πολλούς επιβαίνοντες να έχει μπει στη χωρική μας θάλασσα και το πλησιάζει. Δύο υποθέσεις επιτρέψτε μου. Όταν το πλησιάζει, αναφέρεται ότι αρχίζει επικίνδυνους ελιγμούς το σκάφος που φέρει τους επιβαίνοντες, τους μετανάστες. Γιατί κάνει αυτούς τους επικίνδυνους ελιγμούς; Δύο πράγματα είναι ή για να πλησιάσει τελικά στην ακτή και να τους αποβιβάσει, αλλά αν έχει διακινητή πρέπει να είναι τρελός διότι ξέρει ότι θα συλληφθεί ή επιχειρεί για να φύγει, να γυρίσει πίσω. Διερωτάται κανείς το εξής. Η δουλειά της αποτροπής είναι να μην μπει μέσα. Άρα εάν δεχτούμε τη δεύτερη πιο λογική εκδοχή, ότι επιχειρεί, κάνει ελιγμούς, αναπτύσσει ταχύτητα για να φύγει, γιατί δεν τον αφήνεις να φύγει; Για να συλλάβεις τον διακινητή; Γιατί, το ήξερες ότι είχε διακινητή; Η δουλειά λοιπόν των λιμενικών ήταν να αποτρέψουν την είσοδο που αυτός επιχειρούσε, για να φύγει. Άστον να φύγει. Εγώ υποθέσεις κάνω, λογικές όμως υποθέσεις και σας λέω λοιπόν, ότι όλα αυτά κύριοι Υπουργοί είναι απότοκα ελλιπούς εκπαίδευσης, διότι μόνο αυτή την Οδηγία που αναφέρω – δεν λέω για τις διεθνείς συμβάσεις, αλλά την 656 – αν υπήρχε ένα σεμινάριο, ένα σχολείο να έχουν περάσει όλοι αυτοί που επιχειρούν για το τι μπορούν και τι δεν μπορούν, ιδιαίτερα όταν επιχειρούν υπό το καθεστώς όπως έλεγαν τότε και μένα όταν ήμουνα λιμενάρχης «γιατί σου βγήκανε, σου βγήκαν, αναφέρατε» ξέρετε τι φορτίο είναι αυτό; Σημαίνει ότι κάνεις τα πάντα για να μην βγουν, γιατί θα απολογηθείς και όταν απολογείσαι κινδυνεύει η καριέρα σου, κινδυνεύει η πορεία σου, κινδυνεύουν όλα, γιατί αυτοί οι άνθρωποι λειτουργούν με ένα ειδικό καθεστώς.

Ακούστε κύριε Υπουργέ, το σώμα αυτό, το λιμενικό, έχει ιστορία ενός και πλέον αιώνα. Όταν ιδρύθηκε το 1919 για να γίνεις αξιωματικός του λιμενικού – το 1919, όπου η μισή Ελλάδα και πλέον ήταν αναλφάβητοι – προϋπόθεση ήταν να είσαι πτυχιούχος.

Έχει περάσει ένας αιώνας και σας ρωτώ. Πείτε μου ένα σχολείο που έχει.

Πείτε μου λοιπόν, κύριε Υπουργέ, το θέτω ως ερώτημα, αυτό το Σώμα, το οποίο το μιμούνται άλλες χώρες για να το ιδρύσουν, μετά την πρώτη εκπαίδευση που παίρνεις σε σχολείο, αυτό το σχολείο υπάρχει, ουσιαστικά μόνο για Αξιωματικούς. Ποια άλλη επιμόρφωση, κατάρτιση, εκπαίδευση, λαμβάνει; Καμία και είναι ντροπή. Όλα τα Σώματα, Στρατού, Ξηράς, Αεροπορίας έχουν 5-10 σχολεία. Πείτε μου ένα σχολείο που υπάρχει για το Λιμενικό Σώμα και αν αυτό σας κάνει υπερήφανους;

 Και γιατί τόσα χρόνια δεν το έχετε φροντίσει; Και μόνο εγώ σ’ αυτή την περίοδο, της Βουλής, μία τρεις, φορές έχουμε δει το Υπουργείο Ναυτιλίας να έρχεται, όταν είναι έρθει μια, τρεις φορές να ξεπουλήσει λιμάνια. Για τίποτα άλλο δεν έχει έρθει τα τρία χρόνια σε αυτή τη Βουλή.

Αυτό δεν είναι κατάσταση και τελειώνω με το εξής ότι εθνικό κόστος δεν είναι το να κουβεντιάζουμε εδώ, όπως έχουμε υποχρέωση για τα θέματα που ασκούμε κριτική που θεωρούμε ότι παραλείπει ή κάνει λάθος η Κυβέρνηση και ασκούμε κριτική.

Εθνικό κόστος έχει όταν με τέτοια γεγονότα, όπως αυτό της Πύλου, το Αγαθονήσι, και άλλα, το FIR Αθηνών, που κατέρρευσε, μας γράφουν, γινόμαστε θέατρο στο διεθνή τύπο και στις κοινωνίες των άλλων χωρών.

———–