Με κεντρικό αίτημα την επιστροφή της Χιακής Ρήτρας στον γενέθλιο τόπο της, ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της παγκόσμιας πολιτικής και δημοκρατικής ιστορίας, ολοκληρώθηκε το απόγευμα του Σαββάτου 30 Μαΐου στη Βιβλιοθήκη «Κοραής» επιστημονική εκδήλωση με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου της Μαρίας Α. Βέργου, Δικηγόρου και Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με τίτλο «Η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς: Επαναπατρισμός μνημείων και δικαίωμα στην πολιτιστική ταυτότητα».
Η εκδήλωση αποτέλεσε αφορμή για έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από τη σημασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη νομική διάσταση των διεκδικήσεων επαναπατρισμού μνημείων και τον καθοριστικό ρόλο που αυτά διαδραματίζουν στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής ταυτότητας των λαών.
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο βουλευτής Χίου του ΠΑΣΟΚ Σταύρος Μιχαηλίδης, ο Περιφερειακός Επόπτης Ποιότητας Εκπαίδευσης Βορείου Αιγαίου Αιμιλιανός Ευαγγελινός, η δικηγόρος και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου Χίου Μαρία Σκαμάλου και η δικηγόρος, αντιπρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Βιβλιοθήκης «Κοραής», Καλλιόπη Κάρμαντζη.
Παρόντες στην εκδήλωση ήταν επίσης ο επικεφαλής της δημοτικής παράταξης «ΣυμμΑχία Αξιών» και δικηγόρος Κώστας Τριαντάφυλλος, ο περιφερειακός σύμβουλος της Λαϊκής Συσπείρωσης Βορείου Αιγαίου Γιώργος Αμπαζής, ο δημοτικός σύμβουλος της Συμμαχίας Αξιών και πρώην Αντιδήμαρχος Ομηρούπολης και δικηγόρος Νίκος Νύκτας και ο πρώην πρόεδρος του Πιτυούς Μιχάλης Φυτούσης.
Τις εισηγήσεις τους παρουσίασαν ο Δρ. Αρχαιολογίας Παύλος Τριανταφυλλίδης, Προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου και Αναπληρωτής Προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Σάμου και Ικαρίας, η αρχαιολόγος και Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χίου Δέσποινα Τσαρδάκα, η δικηγόρος Ανθίππη Ζαννάρα, πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Χίου, καθώς και η δικηγόρος του Ελληνικού Δημοσίου στη Χίο Σταματία Κοκολιά. Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε η φιλόλογος Κυριακή Βαγιάνου.
Ιδιαίτερη απήχηση είχε η παρέμβαση της Ανθίππης Ζαννάρα, η οποία ανακοίνωσε τη σύνταξη ψηφίσματος για τον επαναπατρισμό της Χιακής Ρήτρας, με αφορμή τη θεματική της εκδήλωσης και του βιβλίου.
Το ψήφισμα υπέγραψαν ο βουλευτής Χίου Σταύρος Μιχαηλίδης και όλοι οι πολίτες που παρευρέθηκαν στην εκδήλωση, εκφράζοντας την κοινή βούληση να επιστρέψει στη γενέτειρά του ένα μνημείο με ξεχωριστή ιστορική και συμβολική αξία.
Η Χιακή Ρήτρα, γνωστή και ως Χιακή Στήλη, θεωρείται το αρχαιότερο γνωστό κείμενο δημοκρατικού πολιτεύματος παγκοσμίως. Χρονολογείται μεταξύ του 8ου και του 6ου αιώνα π.Χ. και περιλαμβάνει θεμελιώδεις διατάξεις που ρύθμιζαν την πολιτική οργάνωση της αρχαίας Χίου, αναγνωρίζοντας την εξουσία του δήμου και θέτοντας όρια στην άσκηση της εξουσίας από τους άρχοντες. Οι ιστορικοί και οι αρχαιολόγοι τη χαρακτηρίζουν ως ένα από τα σημαντικότερα τεκμήρια της πρώιμης δημοκρατικής σκέψης.
Η μαρμάρινη στήλη ανακαλύφθηκε το 1907 στην περιοχή Θολοποτάμι της Χίου, σε μια περίοδο κατά την οποία το νησί βρισκόταν ακόμη υπό οθωμανική κατοχή. Βάσει της νομοθεσίας της εποχής μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου εντάχθηκε στις συλλογές του αυτοκρατορικού μουσείου. Σήμερα φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κωνσταντινούπολης, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει προχωρήσει διαδικασία επαναπατρισμού της.
Η συζήτηση που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης ανέδειξε ότι ο επαναπατρισμός μνημείων δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση μιας ιστορικής αδικίας, αλλά και το δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών να διατηρούν ζωντανή τη σύνδεσή τους με τα τεκμήρια της ιστορίας τους. Άλλωστε, όπως χαρακτηριστικά τόνισε η συγγραφέας Μαρία Α. Βέργου, «τα μνημεία δεν είναι απλά μνήμη αλλά είναι φορείς της πληροφορίας».
Πηγή: https://www.alithia.gr/politismos/i-hiaki-ritra-prepei-na-epistrepsei-ston-topo-poy-ti-gennise
